Pagpaplano ng Nobela

Paghahambing ng mga Estruktura ng Kuwento: Limang Anyo, Iisang Kuwento

Kapani-paniwala ang bawat gabay sa estruktura kapag mag-isa mo itong binasa, pero magkakaiba ang sinasabi ng mga ito tungkol sa puwesto ng gitna ng kuwento. Pinakamakatarungang paghambingin ang mga ito sa pamamagitan ng paghubog sa iisang kuwento sa limang paraan. Sa ibaba, daraan ang iisang kathang-isip na batayang ideya sa estrukturang tatlong yugto, paglalakbay ng bayani, beat sheet, piramide ni Freytag, at kishotenketsu para makita mo kung ano ang itinatampok ng bawat isa.

Wika

Ang batayang ideyang huhubugin natin

Si Ofelia Marsh ang nagmamaneho ng huling aklatang panlibot sa isang lalawigan sa kanayunan. Itinigil ng pamahalaang panlalawigan ang pondo nito at binigyan siya ng siyamnapung araw. May apatnapung hintuan ang ruta niya, kabilang ang bayang minahan kung saan hindi siya kailanman tinanggap at ang batang magsasaka na linggo-linggong humihiram ng iisang atlas. Wala siyang pera, ekstrang van, o kakampi. Sa huli, maililigtas, mawawala, o magiging ibang bagay ang ruta.

Ilalarawan sa pangkalahatang paraan ang bawat balangkas sa ibaba. Ituring ang mga ito bilang lente na nagpapakita ng magkakaibang bahagi ng kuwento, hindi bilang mga hulmahang kailangan mong punan.

Estrakturang tatlong yugto

Hinahati ng estrukturang tatlong yugto ang kuwento sa simula, gitna, at wakas. Karaniwan, pinakamahaba ang gitna—madalas ay halos kalahati ng aklat. Ipinapakilala sa unang yugto ang tauhan at ang problema, at nagtatapos ito kapag hindi na maiiwasan ang problema. Sunod-sunod na lumalala ang mga pagsubok at kabiguan sa ikalawang yugto. Sa ikatlong yugto nagaganap ang huling paghaharap at ang mga kasunod nito.

Sa kuwento ni Ofelia, ipinapakita sa unang yugto ang ruta at ang pagdating ng abisong nagbibigay sa kanya ng siyamnapung araw. Nagtatapos ito nang tanggihan niya ang bayad na alok ng lalawigan. Sa ikalawang yugto, nabibigo ang pangangalap ng pondo, malamig ang pagtanggap sa kanya ng bayan ng minahan, nadidiskubre niya ang liham ng orihinal na nagbigay ng donasyon na nangangakong mapupunta sa lalawigan ang ruta hangga't may sinumang humihiling nito, at sa huli ay nawawala ang van. Sa ikatlong yugto, dumarating ang mga hintuan mula sa buong lalawigan sakay ng sarili nilang mga sasakyan at may dala-dalang mga estante para salubungin siya. Dala naman niya ang liham ng donor sa pulong ng lalawigan.

Isang paalala: dalawang bahagi talaga ang ikalawang yugto, na may pagbabago sa gitna. Kaya maraming manunulat ang nag-iisip sa apat na bahagi sa halip. Gabay lang ang mga katawagan. Gamitin ang paghahating tutulong sa iyong makita kung saan humihina ang takbo ng sarili mong kuwento.

Simple ang anyo nito, at iyon ang lakas at hangganan nito. Ipinapakita nito ang malalaking bahagi, pero hindi kung ano ang dapat mapaloob sa mga iyon.

Paglalakbay ng bayani

Isang padron ang paglalakbay ng bayani na natunton ng mga iskolar ng mitolohiya at kalaunan ng mga tagapayo sa pagkukuwento sa mga tradisyonal na salaysay. Umaalis ang isang tauhan sa nakasanayan niyang mundo, humaharap sa mga pagsubok na may tumutulong at may sumasalungat, dumaraan sa pinakamalaking panganib, at nagbabalik nang nagbago. Iba-iba ang bersiyon nito sa dami ng mga yugto, kaya ituring na pabago-bago ang mga detalye.

Nagsisimula si Ofelia sa dati niyang ruta. Ang abiso ng lalawigan ang panawagan, at nag-aalinlangan siya dahil iyon lang ang nakasanayan niya. Hinikayat siya ni Gus, isang retiradong librarian. Lumampas siya sa ruta niya at nagtungo sa lambak-minahan na matagal niyang iniiwasan. Hinarap niya ang mapagdudang mga tao roon, at dumating sa pinakamasama niyang sandali nang pasukin ng tubig ang van sa tawiran at kinailangan niyang buhatin ang mga aklat papasok, naglalakad. Nagbalik siya sa kabisera ng lalawigan bilang isang taong kayang magsalita para sa ruta.

May likas din itong pagkiling. Nagmula ang padron sa mga kuwentong may nag-iisang tauhang umaalis sa tahanan. Kaya hindi ito gaanong babagay sa mga kuwentong tungkol sa pananatili sa lugar o sa grupong walang iisang tauhang may pangunahing pagbabago. Babagay kay Ofelia ang padron dahil umaalis siya sa ruta niya, kahit sandali lang.

Babagay ang lente na ito sa mga kuwentong tungkol sa pagbabago. Itinuturo nito ang pagbabago sa kalooban ni Ofelia, higit sa nangyayari sa badyet.

Beat sheet

Inililista sa beat sheet ang mahahalagang sandali ng kuwento at tinatantiya kung saang bahagi dapat lumitaw ang bawat isa, karaniwan batay sa porsiyento ng kabuuang haba. May mga bersiyon ito para sa iskrip ng pelikula at nobela, at nagkakaiba ang mga katawagan at bilang—madalas nasa labindalawa hanggang labinlimang beat. Iisa ang pinakapunto ng mga ito: may mga pangyayaring gaya ng maagang aberya, pagbabago sa kalagitnaan, at pinakamababang sandali na karaniwang dumarating sa inaasahang pagitan.

Para sa draft na 80,000 salita, maaaring ganito ang takbo ng kuwento ni Ofelia: ang abiso sa bandang 8,000 salita, ang unang nabigong pagtatangka malapit sa 20,000, ang liham ng donor bilang pagbabago sa kalagitnaan malapit sa 40,000, ang pagkawala ng van sa bandang 60,000, at ang pulong ng lalawigan mula sa bandang 70,000. Mga nakasanayang gabay lang ang mga puwestong iyon, hindi mga batas.

Huwag ituring na takdang oras ang mga bilang. Maaaring sa bandang huli pa dumating ang pinakamalaking pagbabago sa isang tahimik na nobela, samantalang sa isang thriller ay maaaring sumabog na sa unang pahina ang unang aberya. Kung sadya mong nilabag ang padron at gumagana pa rin ang karanasan ng mambabasa, hindi para sa nobela mo ang padron—hindi kabaligtaran.

Pinakakapaki-pakinabang ang beat sheet bilang pang-diagnose. Kung lumitaw ang pagbabago sa kalagitnaan sa ika-25 porsiyento pa lang, mapapansin mo ang paghina pagkatapos nito at maitutatanong mo kung bakit.

Piramide ni Freytag

Inilarawan ni Gustav Freytag, isang manunulat at kritiko mula sa Germany noong ikalabinsiyam na siglo, ang anyo ng klasikal na dula bilang isang piramide. Mayroon itong limang bahagi: pagpapakilala, papataas na aksiyon, kasukdulan, pababang aksiyon, at resolusyon. Nasa gitna ang kasukdulan; paakyat dito ang kuwento bago bumaba ang takbo.

Saklaw ng pagpapakilala sa kuwento ni Ofelia ang ruta at ang abiso. Umuusad ang papataas na aksiyon sa mga nabigong pagtatangka hanggang sa liham ng donor. Ang kasukdulan ay ang tawirang binaha, kung saan pinili niyang buhatin ang mga aklat sa halip na iwan ang hintuan. Ipinapakita sa pababang aksiyon ang mga epekto nito habang tumutugon ang lalawigan at ang mga hintuan. Ang resolusyon ay ang bagong anyo ng ruta.

Bagay ang anyong ito sa mga kuwentong nagaganap sa kalagitnaan ang mapagpasiyang kilos at ang mga kasunod nito ang pokus. Mahaba ang bahaging kasunod ng kasukdulan, na natural sa isang trahedya pero maaaring maging kakatwa sa isang thriller.

Apat na bahagi ng kishotenketsu

Isang estrukturang may apat na bahagi ang kishotenketsu na iniuugnay sa klasikal na tulang Tsino at Hapones at malawak ding ginagamit sa pagkukuwento sa Silangang Asya. Karaniwang inilalarawan ang mga bahagi nito bilang pagpapakilala, pagpapaunlad, pagliko, at pag-uugnay. Pinagtatalunan ang kasaysayan at eksaktong kahulugan nito, kaya gamitin ito bilang lente at hindi bilang sinaunang pormula.

Naiiba ito dahil hindi nito kailangang umasa sa magkalabang panig para umusad ang kuwento. Isang di-inaasahang pangyayari ang pagliko na nagbibigay ng bagong kahulugan sa mga nauna, at pinag-uugnay ng huling bahagi ang mga piraso.

Sa kuwento ni Ofelia, ipinapakilala ang ruta at ang mga regular na sumasakay. Pinalalalim sa bahagi ng pagpapaunlad ang ilang hintuan: ang maingat na samahan ng mga mambabasa sa bayan ng minahan, si Gus, ang batang magsasaka, at ang atlas. Dumarating ang pagliko sa huling hintuan nang iabot sa kanya ng bata ang library card mula ilang dekada na ang nakaraan, na pirmado ng sarili niyang ina—ang unang nagpatakbo ng ruta. Sa pag-uugnay, patuloy na nagmamaneho si Ofelia, at nauunawaan na niya ngayon kung bakit. Nasa likuran lang ang pagbawas ng pondo; ang nagpapausad sa kuwento ay ang pagkakatuklas, hindi ang pakikibaka.

Paano pumili

Piliin ang lenteng tugma sa laman ng kuwento mo, saka subukan ang pasiya mo sa pamamagitan ng pagsulat ng batayang ideya bilang balangkas na may limang pangungusap at sumusunod sa anyong iyon.

  • Kung umiikot ang kuwento mo sa isang layunin at katunggali, magsimula sa estrukturang tatlong yugto o beat sheet.
  • Kung tungkol ito sa taong nagbago dahil sa isang matinding pagsubok, subukan ang paglalakbay ng bayani.
  • Kung nasa gitna ng aklat ang pinakamalaking pangyayari at ang mga kasunod nito ang punto, subukan si Freytag.
  • Kung nakasalalay ang kuwento sa isang pagkakatuklas o pagbabago ng pananaw sa halip na labanan, subukan ang kishotenketsu.
  • Puwede mong pagsamahin ang mga ito. Maayos na gumagana ang estrukturang tatlong yugto na may paglikong tulad ng kishotenketsu sa kalagitnaan.

Ano ang kaya at hindi kayang gawin ng estruktura

Inilalarawan ng estruktura ang mga kuwentong gumagana na. Sinuri ng mga tagapag-analisa ang mga salaysay na nakakuha ng interes ng mga tagapakinig at nakapansin sila ng mga padron. Wala pang nakapagpakita na nagbubunga ng magandang kuwento ang pagsunod sa isang padron. Maaaring matupad ng dalawang nobela ang lahat ng inaasahang sandali pero maging nakababagot pa rin ang isa, dahil kalansay lang ng kuwento ang mga sandaling iyon. Nasa mga partikular na tao, pasiya, at pangungusap ang interes.

Mag-ingat din sa kabaligtarang gawi: piliting punan ang talahanayan. Kung gagawa ka ng eksena dahil lang sinasabi ng talaan na dapat dumating na ang pinakamababang sandali, malamang na magmumukhang pilit ang eksenang isusulat mo. Itanong kung ano ang kailangan ng kuwento sa sandaling iyon, saka gamitin ang talaan para tingnan kung malapit sa padron ang kinalabasan.

Gamitin ang estruktura para mag-diagnose, hindi para humusga. Kapag humina ang takbo ng draft, itanong kung aling bahagi ang manipis. Kapag hindi ka makapagpasya kung paano dapat magtapos ang isang eksena, isulat ito sa dalawang paraan. Sa SagaFold, maaari kang magtago ng mga alternatibong draft at pumili sa mga ito—praktikal itong paraan para subukan ang kalagitnaan sa dalawang anyo.