Ang tunay na dahilan kung bakit natitigil ang mga nobelista
Hindi ibig sabihin ng pagpapaliban sa nobela na tamad ka o pangit ang aklat mo. Kadalasan, isa sa limang karaniwang dahilan ang nasa likod nito, at magkakaiba ang lunas sa bawat isa. Basahin ang listahan at pansinin kung alin ang pinakatumutugma sa iyo. Saklaw ng plano sa ibaba ang lima, pero baka isa o dalawa lang sa mga paraang iyon ang kailangan mo.
- Hindi malinaw ang susunod na hakbang. Uupo ka at kailangan mo pang magpasya kung saan magsisimula ang eksena, sino ang naroon, at ano ang magbabago, bago ka makapagsulat kahit isang salita. Tatlong pasya na agad, at wala pang laman ang pahina.
- Natatakot kang pumangit ang draft. Mas pangit sa aklat na nasa isip mo ang bawat pangungusap na maisusulat mo ngayon, kaya parang mas ligtas na huwag na lang magsulat.
- Napakalaki ng proyekto. Mahirap isipin nang buo ang nobelang may 80,000 salita, at parang walang saysay ang bawat maikling sesyon.
- Pinipilit mong gawing perpekto ang lahat. Muling isinusulat ang bawat talata bago mo pa masimulan ang kasunod, kaya hindi humahaba ang draft.
- Humaba ang pagitan ng mga sesyon. Isang linggo kang hindi nakapagsulat, nanlamig ang kuwento, at parang babalik ka sa magulong kuwarto. Habang tumatagal kang hindi nagsusulat, lalong humihirap magsimula ulit. Kaya ang isang linggong pahinga ay nagiging isang buwang pagkawala.
Gawing mas maliit ang unang gawain
Gawing napakaliit ng kailangang gawin para parang katawa-tawang laktawan ito. Sa halip na “magsulat nang isang oras,” ang gagawin mo ay “sumulat ng isang pangungusap para sa susunod na eksena,” o “magtrabaho nang sampung minuto,” o “sumulat ng 100 salita.” Kadalasan, kapag nakapagsimula ka na, magpapatuloy ka. May mga araw namang hindi, at mahalaga pa rin ang 100 salitang naisulat mo dahil napanatili mong buhay ang kuwento.
Nakakatulong din ito kapag parang napakalaki ng proyekto. Hindi mo maisusulat ang buong nobela ngayong araw, pero kaya mong isulat ang susunod na eksena. Karaniwang nasa 800 hanggang 1,500 salita ang isang eksena. Huwag mong isipin ang buong bundok. Ang susunod na maliit na hakbang lang ang kailangan mong gawin; doon mabubuo ang aklat.
Itakda ang pinakamababang target sa antas na kaya mo pa ring maabot kahit sa pinakamasama mong araw. Bahala nang umusad nang mas malayo sa magagandang araw. Sa unang linggo, subukan ang sampung minuto o 100 salita bilang pinakamababang target, alinman ang mauna. Ituring na dagdag na biyaya ang anumang lampas doon, hindi utang na kailangan mong bayaran.
Bigyan ng pahintulot ang sarili mong sumulat ng pangit na draft
Iisa lang ang kailangang gawin ng unang draft: mabuo. Hindi mo mare-rebisa ang mga pahinang hindi mo naisulat, at sa rebisyon talaga napapaganda ang aklat. Sabihin mo sa sarili mo, sa tuwirang pananalita, na puwedeng sablay ang mga pahinang isusulat mo ngayon.
Kapag may pangungusap kang hindi mapaganda, maglagay ng panandang gaya ng [fix] pagkatapos nito at magpatuloy. Kapag natutukso kang isulat uli ang katatapos mo lang na talata, isulat mo na lang ang kasunod. Iba ang sesyon para sa pagpipino at may sarili itong layunin. Mas mabilis mo itong magagawa kapag nakasulat na ang buong eksena.
Pagpasiyahan ang susunod na eksena bago ka huminto
Dalawang minuto ng paghahanda ngayon ang pinakamadaling paraan para iwasan ang blangkong pahina bukas. Bago mo isara ang file, sumulat ng tatlong linyang tala: saan magsisimula ang susunod na eksena, sino ang naroon, at ano ang magbabago bago ito matapos. Ilagay ito sa itaas ng dokumento o sa mga tala tungkol sa kuwento kung saan madali mo itong mahahanap.
Dapat simple at tiyak ang tala. Halimbawa: “Susunod: kusina ni Dena, madaling-araw. Naroon si Dena at ang kapatid niyang si Yusuf, na bumalik nang hindi man lang tumawag. Gusto niyang malaman kung saan napunta ang pera; gusto naman ni Yusuf ng almusal at ayaw niyang tanungin. Sa huli, mapapansin ni Dena ang bago niyang relo.” Bukas, babasahin mo muna ang tala sa halip na mag-isip kung ano ang isusulat.
Huminto sa gitna ng pangungusap o sa gitna ng eksenang alam mo na ang kasunod na mangyayari. Mas madali ang tapusin ang pangungusap na alam mo na kung paano itutuloy kaysa magsimula sa wala. Kapag nagtapos ka sa maayos na pagitan ng mga kabanata, para kang magsisimula ulit sa malamig na makina.
Pumili ng maikli at tiyak na oras
Iugnay ang pagsusulat sa gawaing ginagawa mo na araw-araw: pagkatapos ng unang kape, habang nasa tren, o sa dalawampung minutong bakante pagkatapos maghugas ng pinggan. Kapag may tiyak kang oras, hindi mo na kailangang makipagtalo sa sarili araw-araw kung magsusulat ka ba at kung kailan. Doon madalas nagsisimula ang pagpapaliban.
Panatilihing maikli ang sesyon. Sapat na ang 20 hanggang 30 minuto sa unang buwan. Gumamit ng timer, magtakda ng iisang target para sa sesyon, at ilagay ang telepono sa lugar na kailangan mo pang tayuan para kunin. Kung gusto mo ng mas detalyadong paraan ng pagpaplano ng sesyon, basahin ang artikulong tungkol sa pagbuo ng sesyon para makapagsulat nang nakapokus.
Pumili rin ng pangalawang oras, gaya ng tanghalian o sampung minuto bago matulog. May mga araw na hindi matutuloy ang pangunahing sesyon. Kung nakapagpasya ka na ng pangalawang oras, hindi mo na kailangang mag-isip ng plano habang pagod ka.
Gumamit ng ritwal sa pagbabalik pagkatapos ng anumang pahinga
Ang ritwal sa pagbabalik ay maikli at nakatakdang sunod-sunod na gawain tuwing babalik ka sa pagsusulat, dalawang araw ka man o dalawang buwan na nawala. Nakakatulong ito dahil napapalitan ng listahan ang tanong na “saan ba ako magsisimula?” Ganito ang isang ritwal na aabutin nang mga sampung minuto bago ka magsulat:
- Huwag bilangin ang mga araw na hindi ka nakapagsulat, at huwag humingi ng tawad sa manuskrito.
- Basahin ang huling pahinang naisulat mo, hindi ang buong draft. Kapag binasa mo ulit ang lahat, baka mapunta ka sa pag-eedit.
- Basahin ang tala mo para sa susunod na eksena. Kung wala kang naisulat na tala, gumawa ka ngayon batay sa naaalala mo.
- Magtakda ng timer nang 15 minuto at isulat ang unang pangungusap ng eksenang iyon.
- Sa unang araw ng pagbabalik, huminto kapag tumunog ang timer kahit maayos ang takbo. Mas madali ang ikalawang araw kung may natitira ka pang sigla.
Patawarin ang sarili kapag lumiban ka, pero huwag gawing ugali
Madaling tandaan ang tuntuning ito: puwede kang lumiban nang isang araw, pero huwag nang dalawang magkasunod na araw. Bahagi lang ng buhay ang isang araw na hindi ka nakapagsulat. Kapag nangyari ito nang pangalawang araw, nagsisimula na itong maging bagong gawi. Kinabukasan, ibaba ang target sa pinakamababang kaya mo: sampung minuto o 100 salita lang ang kailangan mong gawin.
Huwag habulin ang mga salitang hindi mo naisulat. Nagiging utang ang mga sesyon para bumawi, at ang utang na patuloy na lumalaki ang nagiging dahilan kung bakit ang isang linggong pahinga ay nauuwi sa isang buwan. Kung pipili ka rin ng isang araw na pahinga bawat linggo, hindi na parang kabiguan ang pagpapahinga; magiging bahagi na ito ng plano.
Isang linggo ng pagsusulat
Si Tomás ay guro sa mataas na paaralan at anim na linggo na siyang hindi makausad sa nobelang misteryo niya. Nasa 41,000 salita na ito. Pinili niyang magsulat nang 20 minuto pagkatapos maghugas ng pinggan, sampung minuto ang pinakamababang target niya, at Sabado ang araw ng pahinga.
Noong Lunes, wala siyang nakitang tala kaya gumawa siya nito. Pagkatapos, nag-draft siya nang 20 minuto at nakapagsulat ng 310 salita. Huminto siya sa gitna ng pangungusap. Noong Martes, binasa niya ang tala, nakapagsulat ng 280 salita, at nag-iwan ng bagong tala. Noong Miyerkules, may gabi para sa mga magulang sa paaralan at pagod na pagod siya, kaya sinunod niya ang pinakamababang target: sampung minuto at 120 salita. Noong Huwebes, wala siyang naisulat at hindi niya sinubukang bumawi.
Noong Biyernes, sinunod niya ang tuntuning huwag lumiban nang dalawang magkasunod na araw at nagsimula siya sa sampung minuto. Naging maganda ang takbo ng eksena kaya nagpatuloy siya nang 25 minuto at nakapagsulat ng 410 salita. Araw niya ng pahinga ang Sabado, pero nag-iwan siya ng dalawang minutong tala para sa Linggo. Noong Linggo, nagsulat siya nang 30 minuto at nakapagsulat ng 520 salita.
Umabot sa 1,640 salita ang naisulat niya sa linggong iyon (310 + 280 + 120 + 410 + 520). Sa ganoong bilis, aabutin nang mga 24 na linggo bago niya matapos ang natitirang 39,000 salita ng draft na may 80,000 salita. Mabagal man, tuloy-tuloy naman. Para sa aklat na natigil, malaking pagbabago na iyon.
Pansinin kung bakit naging maayos ang linggong iyon. Hindi niya kinailangang magpasya kung ano ang isusulat dahil nakasaad iyon sa tala. Hindi rin siya nawalan ng paraan para magsimula sa anumang araw dahil sampung minuto lang ang pinakamababang target. At walang naging kapalit ang hindi niya pagsulat noong Huwebes dahil wala siyang kailangang bawiin pagsapit ng Biyernes.