Pagpaplano ng Nobela

Paano Gumawa ng Balangkas ng Nobela: Tatlong Paraan at Isang Halimbawa

May ideya ka na para sa kuwento, may ilang eksenang malinaw mong nakikita, at nag-aalala kang aabutin ka ng ilang buwan kapag nagsimula ka nang walang plano. Pero buwan din ang aabutin mo kung sobra kang magpaplano. Kasangkapan ang balangkas para malaman kung ano pa ang hindi mo alam. May tatlong kapaki-pakinabang na paraan para gumawa nito, na magkakaiba ang antas ng detalye.

Wika

Tatlong balangkas para sa tatlong uri ng tanong

Pangunahing nagkakaiba ang mga paraan ng pagbabalangkas sa dami ng ipinagpapasiya mo nang maaga. Ipinapakita ng isang talatang buod ang tungkol saan ang aklat. Ipinapakita ng listahan ng mga eksena kung ano ang nangyayari. Ipinapakita naman ng balangkas bawat chapter kung saan nakalagay ang bawat bahagi sa manuskrito. Puwede kang pumili ng isa, o dumaan sa tatlo habang unti-unting nabubuo ang aklat.

Walang iisang tamang paraan. Nakakatapos ng nobela ang mga manunulat na masusing nagpaplano at ang mga tumutuklas sa kuwento habang sumusulat. Ang mahalaga ay piliin ang antas ng pagkakaayos na sasagot sa tanong na pumipigil sa iyo ngayon.

Unang paraan: ang ubod ng kuwento sa isang talata

Sumulat ng apat hanggang anim na pangungusap na naglalaman ng buong aklat: sino ang may gusto at ano iyon, ano ang humahadlang, anong pagbabagong nangyayari sa kalagitnaan at nag-iiba sa problema, ano ang kapalit ng kasukdulan, at paano nagtatapos ang kuwento. Hindi puwedeng wala ang wakas. Kung walang wakas ang ubod ng kuwento, ideya pa lang iyon.

Makakatulong ang isang hulma. May layunin ang pangunahing tauhan, at may dahilan kung bakit niya ito gusto. May katunggaling puwersang humahadlang, at may sarili rin itong dahilan. Sa kalagitnaan, binabago ng isang natuklasan o pagbabaligtad ang tungkol saan ang kuwento. Sa huli, nagtatagumpay ang tauhan, natatalo, o pumapayag sa ibang bagay, at may tiyak na kapalit ito.

Narito ang ubod ng misteryong ginamit sa halimbawang nasa ibaba. Gusto ni Nell Okafor na ibenta ang panaderya ng yumaong tiyahin niya at umalis sa Tarn Hollow sa loob ng isang linggo. Gusto ng konseho ng bayan na manatiling nakabaon ang ledger na natagpuan niya, at tinutulungan sila ng sheriff. Sa kalagitnaan, natuklasan niyang may binabayaran ang tiyahin niya, hindi ito ang binabayaran. Dahil dito, nagiging lihim ang kuwento sa halip na pagpatay. Sa huli, inilalantad niya ang pinuno ng konseho, isinusuko ang planong umalis, at nawawala sa kanya ang puwesto niya bilang komportableng tagalabas.

Gamitin ang ubod ng kuwento kapag may ideya ka pero wala pa itong hugis, o kapag nawalan na ng sigla ang draft at kailangan mong alalahanin kung para saan ang aklat. Mabilis itong maisulat muli nang limang beses sa loob ng isang hapon, at ganoon nga ito dapat gamitin.

Ikalawang paraan: listahan ng mga eksena

Isulat ang tig-iisang linya para sa bawat eksena, ayon sa pagkakasunod-sunod. Sabihin sa bawat linya kung sino ang nasa eksena, ano ang gusto niya, at ano ang nagbago pagdating sa dulo. Kung walang nagbabago, puwedeng alisin o pagsamahin ang eksena.

Panatilihin sa humigit-kumulang dalawampung salita ang bawat linya at huwag munang magsulat ng diyalogo o paglalarawan. Sinusuri mo kung magkakaugnay ang sanhi at bunga: nangyayari ba ang eksena pito dahil sa eksena anim? Madalas makakita ang mga manunulat ng puwang sa gitna, kung saan napapalitan ng tatlong eksenang puro usapan tungkol sa problema ang isang pangyayaring dapat sana'y naganap. Ipinapakita ito ng listahan sa loob ng isang oras. Tatlong buwan mo pa itong makikita kapag draft na ang binabasa mo.

Kung hindi mo alam kung saan magsisimula, magandang panimulang piliin ang listahan ng mga eksena. Inaayos nito ang pagkakasunod-sunod nang hindi nito itinatakda kung paano mo isusulat ang bawat bahagi.

Ikatlong paraan: balangkas bawat chapter

Dito mo ilalagay ang mga eksena sa kani-kanilang chapter at magdadagdag ng ilang pangungusap tungkol sa bawat isa: pananaw ng nagsasalaysay, tagpuan, galaw ng damdamin, at mga matututuhan ng mambabasa. Pinakamasinsin ito sa tatlo, at sulit ang dagdag na detalye kapag marami kang kailangang pagsabay-sabayin, gaya ng ilang pananaw ng nagsasalaysay, magkakatabing takbo ng panahon, o misteryong kailangang maglabas ng mga pahiwatig sa tiyak na pagkakasunod-sunod.

Ang kapalit nito ay madali itong masira kapag may nagbago. Magiging mali ang detalyadong plano para sa chapter dalawampu't dalawa kung isinulat mo iyon bago pa umiral ang chapter apat. Lagyan ng buong detalye bawat chapter ang unang sangkatlo ng aklat, at panatilihing listahan lang ng mga eksena ang natitira hanggang makarating ka roon.

Paano pumili

Tanungin ang sarili kung ano ang pumipigil sa iyo ngayon, saka piliin ang pinakasimpleng paraang makakasagot dito.

  • Piliin ang ubod ng kuwento kung hindi mo alam kung tungkol saan ang aklat, o kung madalas mong iwan ang draft sa kalagitnaan.
  • Piliin ang listahan ng mga eksena kung alam mo ang kuwento pero hindi mo makita ang tamang pagkakasunod-sunod, o gusto mong makita ang mga butas bago ka magsimulang mag-draft.
  • Piliin ang balangkas bawat chapter kung marami kang pananaw ng nagsasalaysay, palaisipan sa takbo ng panahon, o mga pahiwatig na kailangang dumating nang sunod-sunod.
  • Kung nag-aalinlangan ka, isulat muna ang ubod ng kuwento, saka gumawa ng listahan ng mga eksena para lang sa bahaging isusulat mo na.

Isang kumpletong halimbawa: listahan ng 12 eksena

Narito ang listahan ng mga eksena para sa isang kathang-isip na misteryo sa maliit na bayan. Bumalik si Nell Okafor sa Tarn Hollow para ibenta ang panaderyang namana niya sa tiyahin niyang si Odile, na namatay matapos mahulog sa lumang gilingan. Inilalarawan ng bawat linya ang eksena at pagkatapos ay ang pagbabagong naganap.

Pansinin kung ano ang ipinapakita ng listahan. Sa ikaanim na linya, nagbabago ang pangunahing tanong: mula sa kung sino ang pumatay kay Odile tungo sa kung ano ang ipinambabayad ni Odile. Walang nagplano ng pagbabagong iyon sa simula; lumitaw ito dahil kinailangan ng ikalimang linya ng dahilan para pasukin ang bahay. Ganoon ang tuklas na napapadali ng listahan.

  • 1. Pagdating: Dumating si Nell sa Tarn Hollow habang umuulan, at kakaibang sabik tumulong si Sheriff Pruitt sa pagbebenta. Pagbabago: Plano niyang umalis agad at napansin niya ang kasabikan nito.
  • 2. Bodega ng pagkain: Nakakita siya ng ledger na sulat-kamay ni Odile, puno ng mga inisyal at halaga, sa isang lalagyan ng harina. Pagbabago: Hindi na matutuloy ang mabilisang pagbebenta.
  • 3. Aprentis: Sinasabi ni Tobias na wala siyang alam dito, pero suot niya ang relo ni Odile. Pagbabago: May una na siyang kasinungalingang kailangang habulin.
  • 4. Kainan: Nalaman niyang nahulog si Odile sa hagdan ng gilingan, at hindi siya matingnan ni Dr. Ansel kapag pinag-uusapan ang oras ng pagkamatay. Pagbabago: Mukhang may mali sa sinasabing pagkahulog.
  • 5. Listahan ng konseho: Tugma ang mga inisyal sa apat na miyembro ng konseho ng bayan. Pagbabago: Alam na niya kung sino ang sangkot, pero hindi pa kung bakit.
  • 6. Pinasok ang panaderya: May naghalughog doon, pero naitago ni Nell ang ledger. Binasa niya itong muli at nakita niyang si Odile ang nagbabayad. Pagbabago: Hindi nang-blackmail si Odile; nagbabayad siya para sa isang lihim, kaya nag-iba ang kuwento mula pagpatay tungo sa lihim na binili niya.
  • 7. Bumigay si Tobias: Sinabi niyang ibinigay sa kanya ni Odile ang relo para itago noong gabing namatay ito dahil natatakot siya. Pagbabago: Nalaman ni Nell na inaasahan na ang pagkamatay.
  • 8. Ang doktor: Inamin ni Dr. Ansel na pinilit siya ni Pruitt na lagdaan ang sertipiko. Pagbabago: Suspek na ngayon ang sheriff.
  • 9. Ang lumang sunog: Tinutunton ng mga halaga ang isang sunog sa gilingan dalawampung taon na ang nakaraan at ang bantay na namatay nang patayin ang mga pandilig. Pagbabago: May namatay dahil sa lihim.
  • 10. Nahuli sa sulok ang sheriff: Inamin ni Pruitt na dahil sa takot niya tinakpan ang nangyari, pero hindi siya pumatay, at itinuro niya si Marguerite Hale, ang pinuno ng konseho. Pagbabago: Iba na ang suspek.
  • 11. Bukang-liwayway sa panaderya: Ginamit ni Nell ang huling tala ni Odile sa ledger para mapilitang aminin ni Hale na itinulak niya si Odile. Pagbabago: Nasabi nang malakas ang katotohanan sa harap ng saksi.
  • 12. Pagkatapos: Ibinigay ni Nell ang ledger sa imbestigador ng estado, ipinagpatuloy ang pagpapatakbo ng panaderya, at nadatnan si Tobias sa may mga pugon. Pagbabago: Nagpasya siyang manatili.

Kailan titigil sa pagbabalangkas

Tumigil kapag kaya mo nang simulan ang susunod na eksena nang hindi nanghuhula kung para saan ito. Hindi mo kailangan ng kumpletong mapa. Kailangan mo lang malaman ang susunod na bahagi at ang direksyon ng wakas. Narito ang mga palatandaang lumampas ka na roon:

  • Pinapakinis mo na ang mga pangungusap sa loob mismo ng balangkas.
  • Puro dagdag ka nang dagdag ng kuwento tungkol sa nakaraan sa halip na mga pangyayari.
  • Ilang linggo na ang lumipas pero wala ka pang na-draft na eksena.
  • Parang naikuwento mo na ang buong kuwento, kaya nakababagot nang isulat ang draft.

Kung sumusulat ka para tuklasin ang kuwento, balangkasin ito mula sa likod. Pagkatapos ng bawat sesyon, sumulat ng dalawang linya: ano ang nangyari at ano ang inaasahan mong susunod na mangyari. Magkakaroon ka ng listahan ng mga eksenang hinango sa draft, at matutulungan ka nitong huwag makalimutan ang mga pahiwatig na naitanim mo nang hindi sinasadya.

Baguhin ang balangkas habang may itinuturo ang draft

May mga pagkakataong sasalungat ang draft sa balangkas. Tatanggi ang isang tauhan sa isang eksena, magiging mahalaga pala ang isang tauhang maliit lang sana ang papel, at maaaring dumating ang gitnang bahagi sa sangkapat pa lang ng kuwento. Ibig sabihin, ginagawa ng balangkas ang trabaho nito: palagay pa lang ito, at susubukin ito ng draft.

Kapag nangyari iyon, baguhin ang mga susunod na bahagi. Isulat muli ang mga linyang kasunod lang ng nagbago, at mag-iwan ng maikling tala sa itaas na nagsasabi kung ano at bakit ang binago mo, para maibalik mo ito kung kailangan. Kung magpasya kang dapat bumigay si Tobias sa eksena lima sa halip na pito, balikan ang mga eksena anim hanggang labindalawa para tingnan kung may umaasa sa pananahimik niya.

Sa SagaFold, puwede mong itago ang mga pahiwatig at tauhan bilang mga tala tungkol sa kuwento na nakaugnay sa mga bahaging kinaroroonan ng mga ito. Makikita mo kung saan lumilitaw ang bawat pahiwatig bago mo ito ilipat. Puwede mo ring subukan ang binagong eksena bilang alternatibong draft bago palitan ang orihinal.